بررسی روند قدرت خرید کارگران در یک دهه گذشته، نشاندهنده کاهش چشمگیر آن است. پایه مزد کارگران که در سال ۱۳۹۵ حدود ۲۳۲ مرحله آمیرزا دلار ارزش داشت، در سال ۱۴۰۵ به حدود ۸۳ دلار رسیده است. این به معنای کاهش تقریباً ۶۴ درصدی ارزش دلاری پایه مزد است و نشان میدهد که دستمزد سال ۱۳۹۵ حدود ۲.۸ برابر پایه مزد کنونی بوده است.
بر اساس گزارشها، پایه مزد کارگران در سال ۱۴۰۵ به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان رسیده است. با در نظر گرفتن نرخ دلار ۲۰۰ هزار تومانی، این مبلغ معادل حدود ۸۳ دلار میشود.
همچنین، حداقل دریافتی یک کارگر متأهل با یک فرزند و احتساب مزایا، حدود ۲۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام شده که با همین نرخ دلار، ارزشی معادل ۱۲۴ دلار دارد.
مسیر نزولی ارزش دلاری مزد
مقایسه دستمزد در سالهای مختلف، شکاف قابل توجهی بین ارزش اسمی مزد و قدرت خرید واقعی آن را آشکار میکند.
- در سال ۱۳۹۵، پایه مزد کارگران حدود ۸۱۲ هزار تومان بود که با دلار ۳ هزار و ۵۰۰ تومانی، ارزشی معادل ۲۳۲ دلار داشت.
- پنج سال بعد، در شهریور ۱۴۰۰، پایه مزد به ۲ میلیون و ۶۵۵ هزار تومان افزایش یافت، اما با نرخ دلار ۲۶ هزار و ۸۰۰ تومانی، ارزش دلاری آن به ۹۹ دلار کاهش یافت.
- اکنون در سال ۱۴۰۵، پایه مزد ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومانی، با دلار ۲۰۰ هزار تومانی، تنها حدود ۸۳ دلار ارزش دارد.
جدول مقایسه پایه مزد کارگران
| سال | پایه مزد | نرخ تقریبی دلار | ارزش دلاری پایه مزد |
|---|---|---|---|
| ۱۳۹۵ | ۸۱۲ هزار تومان | ۳,۵۰۰ تومان | حدود ۲۳۲ دلار |
| ۱۴۰۰ | ۲.۶۵۵ میلیون تومان | ۲۶,۸۰۰ تومان | حدود ۹۹ دلار |
| ۱۴۰۵ | ۱۶.۶۲۵ میلیون تومان | ۲۰۰ هزار تومان | حدود ۸۳ دلار |
این آمار نشان میدهد که افزایش اسمی حقوق در سالهای اخیر نتوانسته از کاهش ارزش واقعی دستمزد در برابر جهش نرخ ارز و افزایش هزینههای زندگی جلوگیری کند.
سقوط قدرت خرید؛ فشار بیشتر بر سفره کارگران
افزایش نرخ ارز تنها به کاهش ارزش دلاری دستمزد محدود نمیشود. از آنجایی که بخش قابل توجهی از کالاها و مواد اولیه تولید تحت تأثیر نرخ ارز قرار دارند، افزایش قیمت دلار به طور مستقیم و غیرمستقیم هزینههای زندگی خانوارهای کارگری را بالا میبرد.
در چنین شرایطی، فاصله بین دستمزد و هزینههای ضروری زندگی افزایش یافته و تأمین کالاهای اساسی برای بسیاری از خانوادههای کارگری دشوارتر از گذشته شده است.
یدالله فرجی، فعال صنفی بازنشستگان و رئیس اسبق شورای اسلامی کار شرکت جنرال استیل، با اشاره به وضعیت معیشتی کارگران در یک دهه اخیر، این روند را نگرانکننده توصیف کرده و بیان داشته است که بسیاری از خانوادههای کارگری در این سالها از طبقه متوسط به گروههای کمدرآمد و فقیر سقوط کردهاند.
او با اشاره به تغییر الگوی مصرف خانوارهای کارگری، تأکید کرده است که کاهش قدرت خرید به ویژه در تأمین مواد غذایی و کالاهای ضروری زندگی خود را نشان میدهد.
آیا زمان ترمیم مزد فرا رسیده است؟
کاهش ارزش واقعی دستمزد در کنار افزایش هزینههای معیشت، بار دیگر موضوع ترمیم مزد کارگران را به یکی از مهمترین مطالبات جامعه کارگری تبدیل کرده است.
فعالان کارگری معتقدند در شرایطی که فاصله بین درآمد و هزینههای خانوار افزایش یافته، سیاستهای مزدی باید علاوه بر افزایش سالانه، به حفظ قدرت خرید و جبران عقبماندگی دستمزد نیز توجه داشته باشد.
پرسش اساسی اینجاست که اگر قدرت خرید دستمزد همچنان کاهش پیدا کند، کارگران و بازنشستگان چگونه میتوانند هزینههای ضروری زندگی را تأمین کنند و حداقلهای معیشتی خانواده خود را حفظ کنند؟
