با آغاز بحثهای بودجهای سال جاری، جستوجوی مالیات حقوق کارگران بالا آمده است. نکته اصلی برای بسیاری از مزدبگیران این است که سقف معافیت چقدر است و از چه مبلغی مالیات کسر میشود. بر اساس قانون بودجه مصوب مجلس برای سال ۱۴۰۵، معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم چهار میلیارد و ۸۰۰ میلیون ریال در سال، یعنی ۴۸۰ میلیون تومان در سال و معادل ۴۰ میلیون تومان در ماه است. این رقم نسبت به معافیت سال قبل که ۲۴ میلیون تومان در ماه بود، افزایش چشمگیری دارد. البته ملاک همان حکم بودجه و بخشنامههای سازمان امور مالیاتی است، نه عددهایی که در بعضی سایتها هنوز بهاشتباه بر پایه رادیو آهنگ سال قبل تکرار میشود.

این معافیت به این معناست که اگر مجموع دریافتی مشمول مالیات کارگر در یک ماه از ۴۰ میلیون تومان بیشتر نشود، معمولاً از این بابت مالیاتی از حقوق او کسر نمیشود. بسیاری از کارگرانی که نزدیک حداقل مزد و مزایای متعارف هستند، اگر مجموع اقلام مشمول از این سقف بالاتر نرود، در عمل داخل محدوده معافیت میمانند. نباید این را با «حداقل دستمزد» یکی گرفت؛ حداقل مزد رقم دیگری است و این مقاله جای اعلام یا حدس آن نیست. آنچه اینجا بررسی میشود، فقط سقف معافیت و پلههای مالیات بر حقوق است.
پلههای مالیات پس از عبور از سقف معافیت
اگر دریافتی مشمول از معافیت ماهانه بالاتر برود، مازاد آن مشمول نرخ پلکانی میشود. بر اساس همان چارچوب بودجهای، نسبت به مازاد: از ۴۰ تا بک لینک متنی ۸۰ میلیون تومان در ماه نرخ ۱۰ درصد، از ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان ۱۵ درصد، از ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان ۲۰ درصد، از ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان ۲۵ درصد، و مازاد بیش از ۱۴۰ میلیون تومان ۳۰ درصد است. این پلهها روی کل حقوق اعمال نمیشود، بلکه روی همان بخشی که از هر پله بالاتر رفته حساب میشود. بنابراین نباید نرخ پله بالاتر را در کل دریافتی ضرب کرد.
کارفرما معمولاً مالیات را هنگام پرداخت حقوق کسر و به سازمان امور مالیاتی واریز میکند. کارگر باید فیش حقوقی را بخواند و ببیند کدام اقلام مشمول شدهاند. مجموع چند منبع درآمد، اگر مشمول مالیات حقوق باشد، ممکن است با هم جمع شود و از سقف معافیت عبور کند. در مقابل، برخی اقلام مانند حقوق بازنشستگی، سنوات و بازخرید خدمت در چارچوب قوانین معمولاً از این مالیات جدا هستند. جزئیات هر مورد را باید با قانون و بخشنامه همان سال سنجید، نه با شنیدههای محیط کار.
آنچه در فیش باید کنترل شود
اضافهکار، حق شیفت، پاداش و بعضی مزایای نقدی ممکن است، بسته به ماهیت قانونیشان، وارد محاسبه مشمول شوند. اگر رقم مالیات روی فیش با آنچه از سقف و پلهها برمیآید نمیخواند، اول از واحد مالی محل کار توضیح بخواهید و مدارک را نگه دارید. مراجعه بعدی به ادارات مالیاتی، وقتی لازم شود، با همین مدارک معنا پیدا میکند. پیامهایی که وعده «حذف مالیات حقوق» یا «بخشودگی همگانی» میدهند، تا وقتی در قانون یا بخشنامه رسمی نیامده باشند، قابل اتکا نیستند.
این مطلب جایگزین مشاوره مالیاتی نیست و جای بحث ترمیم مزد یا افزایش حداقل حقوق را هم نمیگیرد. آن موضوعات مسیر جداگانهای دارند. برای کارگر، دانستن سقف ۴۰ میلیون تومان در ماه و پلههای پس از آن کافی است تا فیش را بهتر بخواند و اگر لازم شد سؤال دقیق بپرسد. کارفرما هم باید محاسبات را با آخرین حکم بودجه و بخشنامهها هماهنگ کند، نه با جدول سال قبل.
کارگران پارهوقت، کسانی که در دو کارگاه بیمه میشوند، یا افرادی که علاوه بر حقوق ثابت مزایای متغیری دارند، باید به جمع اقلام در طول ماه دقت کنند. ممکن است در ماهی که اضافهکار زیاد است، دریافتی مشمول از سقف معافیت بالاتر برود و در ماه بعد دوباره پایین بیاید. مالیات همان ماه بر اساس همان دوره محاسبه میشود و نباید با میانگین سال بهصورت ذهنی جابهجا شود، مگر آنکه قانون برای تسویه سالانه ترتیبی جداگانه معلوم کرده باشد. سؤال دقیق را از واحد مالی یا مشاور بپرسید.
اگر فکر میکنید مالیات اضافه کسر شده، نخست فیش چند ماه را کنار هم بگذارید و ارقام را با سقف ۴۰ میلیون تومان و پلهها مقایسه کنید. بعد با نامه کوتاه و مستند از کارفرما توضیح بخواهید. مراجعه شتابزده بدون عدد و سند، معمولاً به نتیجه نمیرسد. از پر کردن فرم در سایتهای ناشناس که وعده «برگشت مالیات» میدهند خودداری کنید. مسیر اعتراض مالیاتی مسیر قانونی خودش را دارد و با کلیک روی لینک تبلیغاتی درست نمیشود.
جمعبندی اینکه مالیات حقوق کارگران در سال جاری با معافیت ماهانه ۴۰ میلیون تومان آغاز میشود و فقط مازاد آن با نرخ پلکانی محاسبه میگردد. بیشتر مزدبگیران نزدیک حداقل، اگر از این سقف رد نشوند، معمولاً مالیاتی از این بابت نمیپردازند. رقم را در فیش کنترل کنید، مجموع دریافتیهای مشمول را در نظر بگیرید، و به شایعههای خلاف قانون بودجه اعتماد نکنید. با همین چند عدد روشن، گفتوگو با واحد مالی هم شفافتر میشود.
