یک کارشناس تأمین اجتماعی با اشاره به افزایش شکایات کارگران درباره ثبت روزهای کارکرد کمتر از واقعیت در فهرست بیمه، توضیح داد که ثبت کارکرد کمتر از ۳۰ روز تنها در شرایط خاص و با رعایت ضوابط تأمین اجتماعی امکان‌پذیر است. او تأکید کرد که مطب پزشکان و مهدکودک‌ها از جمله مشاغلی هستند که تحت شرایط ویژه می‌توانند از این قاعده مستثنی باشند.
مجتبی محمودی در تشریح مشکلات مربوط به ثبت روزهای کارکرد کارگران گفت: در سال‌های اخیر، یکی از دلایل اصلی افزایش شکایات کارگری این است که برخی کارفرمایان به جای اعلام روزهای واقعی اشتغال، تعداد کمتری از روزها را در فهرست بیمه ثبت می‌کنند. این اقدام می‌تواند تأثیر منفی بر سوابق بیمه‌ای و حقوق آتی کارگران بگذارد.
او افزود: این مشکل به‌ویژه در مشاغلی مانند مهدکودک‌ها، مدارس و مراکز آموزشی دیده می‌شود. در این موارد، ممکن است کارفرما برای نیرویی که تمام ماه مشغول به کار بوده، تنها پنج یا ده روز سابقه کارکرد در فهرست بیمه ثبت کند.
به گفته محمودی، گاهی کارگر تا سال‌ها از ناقص بودن سوابق بیمه‌ای خود بی‌خبر می‌ماند و پس از پنج یا ده سال، هنگام بررسی سوابق، متوجه می‌شود که کارفرما روزهای کارکرد او را کمتر از میزان واقعی اعلام کرده است.
چرا برخی کارفرمایان روزهای بیمه کارگران را کمتر رد می‌کنند؟
این کارشناس تأمین اجتماعی توضیح داد که برخی کارفرمایان با این استدلال که نیروی کار ساعات کمتری در روز فعالیت می‌کند، روزهای کارکرد کمتری برای او در نظر می‌گیرند. به عنوان مثال، ممکن جالبز است منشی یک مطب روزانه دو تا چهار ساعت کار کند و کارفرما بر همین اساس، تعداد روزهای کمتری را در فهرست بیمه درج کند.
او اضافه کرد: این موضوع در مشاغلی که ساعات کاری کارکنان کمتر از ساعات معمول است، به یکی از دلایل اختلاف میان کارگران، کارفرمایان و سازمان تأمین اجتماعی تبدیل شده است.
محمودی با اشاره به افزایش شکایات کارگران از طریق اداره کار و سازمان تأمین اجتماعی، گفت که برای ساماندهی این وضعیت، سازوکارها و توافقاتی برای برخی گروه‌های شغلی در نظر گرفته شده است تا در صورت احراز شرایط، امکان ثبت کارکرد کمتر از ۳۰ روز فراهم شود.
بیمه کمتر از ۱۵ روز برای همه کارگاه‌ها پذیرفته نمی‌شود
محمودی تأکید کرد که امکان ثبت کارکرد کمتر از ۳۰ روز، یک قاعده عمومی برای تمام کارگاه‌ها نیست. او اظهار داشت که در شرایط خاصی که برای برخی مشاغل مانند مطب پزشکان و مهدکودک‌ها در نظر گرفته شده، ثبت کارکرد کمتر از ۳۰ روز می‌تواند با رعایت ضوابط و تأیید سازمان تأمین اجتماعی امکان‌پذیر باشد.
او توضیح داد که در این موارد، موضوع تنها به کوتاه بودن ساعات کار روزانه محدود نمی‌شود؛ بلکه باید شرایط اشتغال و کارکرد فرد بررسی و تأیید شود.
این کارشناس تأمین اجتماعی تأکید کرد که در وضعیت‌های خاص نیز، ثبت کارکرد کمتر از ۱۵ روز پذیرفته نمی‌شود و در سایر کارگاه‌ها، اصل بر ثبت روزهای کارکرد مطابق مقررات است. بنابراین، کارفرمایان نمی‌توانند صرفاً با تصمیم شخصی، روزهای بیمه کارکنان را کاهش دهند.
آیا کارکنان پاره‌وقت هم باید بیمه شوند؟
یکی از موضوعات مهم، وضعیت کارکنانی است که هر روز در محل کار حاضر می‌شوند، اما ساعات کاری آن‌ها کمتر از ساعات معمول است. به عنوان مثال، فردی که در یک مطب روزانه سه یا چهار ساعت کار می‌کند یا یک مربی پاره‌وقت در مهدکودک.
محمودی توضیح داد که کوتاه بودن ساعات کار روزانه به تنهایی به معنای مجاز بودن کاهش خودسرانه روزهای کارکرد بیمه نیست و باید میان تعداد روزهای حضور در محل کار و میزان ساعات اشتغال تفاوت قائل شد.
بر این اساس، اگر نیرویی در روزهای مختلف ماه به طور مستمر مشغول به کار باشد، نمی‌توان صرفاً به دلیل اینکه روزانه سه یا چهار ساعت کار می‌کند، بدون توجه به ضوابط قانونی و شرایط اشتغال، روزهای بیمه او را کاهش داد.
ثبت کارکرد کمتر از ۳۰ روز چه زمانی امکان‌پذیر است؟
این کارشناس تأمین اجتماعی با اشاره به امکان بررسی وضعیت برخی مشاغل با ساعات کاری کمتر، توضیح داد که در موارد خاص، کارفرما باید پیش از ثبت کارکرد ناقص، موضوع را به سازمان تأمین اجتماعی اعلام کند تا شرایط اشتغال از طریق بازرسی و بررسی مدارک ارزیابی شود.
او افزود: در صورتی که وضعیت کارگاه و ساعات کاری کارکنان از سوی سازمان تأمین اجتماعی بررسی و تأیید شود، امکان ثبت فهرست بیمه با کارکرد کمتر از ۳۰ روز، در چارچوب ضوابط مربوط، وجود دارد.
به گفته محمودی، تفاوت مهم میان این وضعیت و ثبت خودسرانه کارکرد ناقص آن است که در حالت نخست، موضوع از قبل اعلام شده و مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ اما در حالت دوم، کارفرما بدون هماهنگی و تأیید لازم، روزهای کارکرد کارگر را کمتر از میزان واقعی درج می‌کند.
او هشدار داد که در صورت ثبت کارکرد ناقص بدون رعایت شرایط و ضوابط مربوط، کارفرما ممکن است با مطالبه حق بیمه و جرایم قانونی مواجه شود.
کارگران چگونه از ناقص بودن سوابق بیمه خود مطلع شوند؟
با توجه به اهمیت سوابق بیمه‌ای در برخورداری از مزایای تأمین اجتماعی، کارگران باید به صورت مستمر فهرست روزهای کارکرد ثبت‌شده در سوابق خود را بررسی کنند و در صورت مشاهده مغایرت، موضوع را از مسیرهای قانونی پیگیری کنند.
محمودی با اشاره به مشکلاتی که ثبت نادرست روزهای کارکرد برای کارگران ایجاد می‌کند، بر اهمیت درج صحیح اطلاعات اشتغال و رعایت مقررات بیمه‌ای تأکید کرد.
در مجموع، مبنای ثبت روزهای بیمه باید شرایط واقعی اشتغال و ضوابط قانونی باشد؛ نه تصمیم یک‌طرفه کارفرما برای کاهش روزهای کارکرد کارکنان. از این رو، کارگران و کارفرمایان باید به این موضوع توجه ویژه داشته باشند.
